meninblack

Unutmayı Öğrenmek Mümkün mü?

in Psikoloji/Sağlık

Ocaktan yere düşmek üzere olan sıcak tavayı reflekslerimizle tutmaya yeltenip bunun ne kadar da yanlış bir hareket olduğunu farkedip yine aynı reflekslerle tavadan elimizi yanmaması için son anda çekmek. Bu olay tanıdık geldi mi?

Burada son saniyede farklı bir refleks uygulamamızın sebebi beynimizin sahip olduğumuz reflekslerin bize zarar vereceğini düşündüğünde kontrolümüz dışında araya girmesidir. Son zamanlarda birbirinden farklı alanlarda yapılan araştırmalar beynin bu özelliğinin zararlı anıların hafızadan silinmesi konusunda da geçerli olabileceğine işaret etmektedir.

Beynin içerisinde anılar bir birine örülü bir hafıza ağında saklanmaktadır. Bu sebeple bir anımız diğerini tetikleyerek gün yüzüne çıkarabilir hem de bunda bilinçli hiç bir katkımız olmaksızın. Aslında beynimizin bu yapısı bugünlerde telefonlarımızda kullandığımız hatırlatıcılara çok benzemektedir. Aralarındaki en büyük farklılık ise bazen hatırlamak istemediğimiz anılarımızın da gün ışığına çıkmasıdır.

Anderson ve unutmak üzerine deneyi

Neyse ki insanlar olarak bu süreci engellemekte o kadar da çaresiz değiliz. Yakın zamanda yapılmış beyin görüntüleme çalışmalarında farkedilmiştir ki; beynin ön kısımları, hafıza için çok önemli bir bölüm olan hipokampüste meydana gelen aktiviteleri engelleyebilmekte ve dolayısıyla istenmeyen anıların hatırlanmasını bastırabilmektedir. Cambridge Üniversitesinde nörolog olarak araştırmalarını yürüten Michael Anderson ve ekibi, hipokampüs aktiviteleri bastırıldıktan sonra neler olduğunu öğrenmek için bir dizi deney yapmıştır. Deneyde 381 üniversite öğrencisine bir biri ile eşleştirilmiş, anlamca alakası bulunmayan, kelimelerden oluşan bir listeyi ezberlemelerini söylemiştir. Önce bu ikili kelimelerden birisi gösterilip diğeri sorulmuş, ikinci kısımda ise gösterilen kelimelerin eşlerini aktif olarak hatırlamamaya çalışmaları istenmiş. Bu ikili kelime gösterme seansları arasında, öğrencilere zaman zaman (parkta duran tavuskuşu gibi) alakasız fotoğraflar gösterilmiş.

Nature Communications’ta yayınlanan bu deney’de, araştırmacılar ilgimizi çekecek bir sonuca ulaşmışlar. İkili kelime gruplarının eşlerini aktif olarak unutması söylendiğinde, öğrenciler bunun öncesinde ve sonrasında gösterilen fotoğrafları hatırlamakta %40 daha başarısız olmuşlardır. Araştırmacılara göre bu sonuçlar hafıza kontrölünün var olduguna işaret ediyor ve aktif olarak bir anıyı unutmaya calısmak hafıza performansımızı düşürebilir diyor. Araştırmacılar bu fenomeni “amnesic shadow”, yani unutkan gölge olarak adlandırmışlardır. Bu sonuçların, geçmişte travmatik olaylar yaşamış ve bunları unutmaya çalışan insanların neden genel hafızalarının kötü olduguna bir açıklama getirebileceğini söylemek yanlış olmaz.

Geçici bellek kaybını saymazsak, hafızaları bastırmanın çok güçlü bir özellik olabileceğinin altını çiziyor Anderson. Bu sebeple araştırma arkadaşı Ana Catarino ile beraber hafızayı bastırma üzerine yeni bir deney yapıyorlar. Bu ve bu gibi deneylerin sonuçları belki de seçici olarak geçmişten bazı olayları unutmaya olanak tanıyacak, post-travmatik stres bozukluğu yaşayanlar gibi bir sürü insanın da hayatını aydınlatacak.

Bir Cevap Yazın

Your email address will not be published.

*